IndonesieNU

The '1965' killers, What's gone 'wrong' with Indonesia?

14-05-2013 | Column Aboeprijadi Santoso
Joshua Oppenheimer’s stunning film ‘The Act of Killing’ (2012) has been responded with great astonishment across the world. A new genre of cinematography, the documentary, which has recently been screened at festivals in the Scandinavia, Berlin, London and The Hague, provides unique insights into Indonesia’s massacre of 1965-1966 - one of the greatest in history.
A documentary of film-making set in scenes by the perpetrators themselves, it’s the product of professional skills and years of intensive collaboration with the perpetrators-cum-actors. It reveals what anthropologists called ‘emic’ i.e. what the participants of the society think, in contrast to ‘etic’ i.e. the outsiders’ views.

It’s a reconstruction, not of full historic events, but of the killers’ world view, their state of mind, acts and sentiments such as when Oppenheimer found them among the Pemuda Pancasila (Pancasila Youth), a youth mass organization-turned-death-squad of North Sumatra, in the mid-2000s.


     Cha, cha, cha


It tells you how they did the killing while dancing ‘cha, cha, cha’; that killing communists was legitimate to achieve this-world-happiness and heaven paradise, where they were to dance with beautiful angels; and about life among proud urban gang of premans (thugs)-cum-killers’ in pursuit of power and money.

However, most of the 1965-1966 almost-a-million killings actually happened in the countryside of Java and Bali perpetrated by various mass organizations guarded as they were by some Army units – who were not visible in the film.

Yet, the film does hit an important point as it portrayed the secured life of known mass murderers, who remain free of any social and legal sanctions.


     Hailed as heroes


The two-hours and 38 minutes film raises, in my view, pertinent questions as to how could the killers do the killing so enthusiastically, so cold bloodedly, then be proud of what they performed, and were protected, forty years on, sometimes even hailed as heroes of a sort, by the state and society.

This inevitably will force many to reflect and ask what’s ‘wrong’ with these people, what sort of society it was, or still is, and why did the state allow, and is still allowing, what has amounted to a celebration of violence and impunity?

Michael Foucault (1991) would have seen it as a failure of state and civilization. It shows how modernity process failed to move people away from a brute power – like executions of criminals - as public spectacle. A failure, that is, to discipline the society. But how could the (post) 1965-Indonesian state be said a “failure” when it was the state itself i.e. its military apparatuses that intentionally led, purposively encouraged and justified the killings?

At this point, while recognizing the state of a civilization-in-trouble, it may be noted how the killers’ emic may resemble Hannah Arendt’s (1963) much referred discourse on the banality of evil. Under Nazism, mass killings might be internalized as deeds of obedience and dedication that turned violence into banal things. It’s as if totalitarianism would automatically dictate reason to be dissociated from banality.


     Evil seems everywhere


Human society, though, is a complex process. The moments Anwar Congo, the film main protagonist, passionately took a great care of his grandchild while they were feeding ducks, remind one strongly to Francis F. Coppola’s ‘The Godfather’ (1972) scene in which the dying Great Godfather, like any loving grandfather, played with his grandchild in the garden.

There are more of such graphic yet profound scenes. A woman who joyfully played with a penis cut off from a dead communist; Adi Zulkardy, a cool-blooded killer, who enjoyed life at a luxury mall while arguing “I know killing is wrong, but if I have to do it, so be it! After all, we are the winner, aren’t we?”; and Anwar Congo, another communists killer, who suddenly realized what he did when he, acting as if he were a communist, was ‘interrogated’ and ‘tortured’. At last, he suffered from nightmares of guilty feeling and felt remorseful when some cognitive dissonance intruded his mind only to despise his own fate and vomited at the very site where he used to torture and kill communists.

These were all men and women who went through normal daily life. Such were dimensions of human and humanity even among most violent bosses when tempted and misled by power-that-is. For, they are, in fundamental sense, human being -- just like you and me.

In other words, evil seems everywhere, but is not born out of any circumstances.

Once we acknowledge this, two things thus need to be noted. First, politicians, historians and observers need to take serious efforts to reflect on the questions that have troubled this nation. What is it, what sort of continuities, if any, of conditions, what specific circumstances in the history of Indonesia that shaped social structures, with certain patterns of culture and behavior, enabling many Anwar’s and Adi’s to do what they did? In short, what’s gone ‘wrong’ with this nation?

Second, the film should be an eye opener for generations to come, in particular ones that grew up with New Order myths and propaganda.

A new documentary ‘Women and the Generals’, now screened in the U.S., has reportedly revealed some women had been trained by the Army to testify that “there were mutilations enacted by the dancing Gerwani women” at Lubang Buaya on Sept. 30, 1965 – a false accusation that provoked mass killings.


     Apology


Most Indonesians abroad - including R.I. Ambassador Made Juniata Sastrawan, who attended the screening in Stockholm - liked ‘The Act of Killing’ and many - like former legislator Nursyahbani Katjasungkana in The Hague – welcomed it as a serious warning for the state to end its power game – proxy game, that is - with premans.

Above all, with the growing interest of media, books, novels and public events at home on the dark pages of our history, the film should contribute to greater public awareness to call for ‘Never again 1965!’ and push toward a real search for truth and reconciliation.

It should - as former human rights commissioner Stanley Adi Prasetyo argued - encourage the President to offer apology on behalf of the nation - as Nelson Mandela did - to the victims.

President Susilo Bambang Yudhoyono, now in his last term, said on May 13, 2011,he would agree to resolve past rights violations and to offer apology, but he appeared to have canceled it following a subsequent meeting with a delegation of politicians and religious leaders led by Gen. ret. Solichin G.P. who urged him not to do so.

Thus, back to square one. So, here is the question yet again: what’s gone ‘wrong’ with this nation?

Aboeprijadi Santoso
Amsterdam, March 2013

Gerelateerde artikelen

Perjalanan goes Bali

Perjalanan goes Bali

27-08-2014 | Interview
De film Perjalanan, wat De Reis betekent, is geselecteerd voor het Bali International Film Festival, beter bekend als BA...
Meer »
Perjalanan Filmpremière

Perjalanan Filmpremière

15-05-2014 | MC THEATER AMSTERDAM
Op zondag 18 mei gaat in Amsterdam de korte film Perjalanan-De Reis in première in het MC Theater. Perjalana...
Meer »
The Act of Killing wint Bafta

The Act of Killing wint Bafta

17-02-2014 | Bafta-award voor beste documentaire
De veelgeprezen documentaire van regisseur Joshua Oppenheimer, 'The Act of Killing', heeft een Bafta-award in de...
Meer »
Indonesische films op iTunes

Indonesische films op iTunes

24-10-2013 | van Sang Penari tot 5cm
Het aanbod Indonesische films op iTunes Store is nog beperkt. Maar voor de liefhebbers blijft iTunes toch een leuk techn...
Meer »
'Vandaag gaan we zeker winnen'

'Vandaag gaan we zeker winnen'

13-04-2013 | Film bekritiseert Indonesisch voetbal
Rellende voetbalsupporters, 2 voetbalbonden, dreigende sancties van de FIFA. Het Indonesische voetbal is een chaos. Met ...
Meer »
Obama bezoekt Jakarta

Obama bezoekt Jakarta

16-06-2017 | Nieuws
Voormalig president van de VS Barack Obama opent begin juli 2017 het Congres van de Indonesische Diaspora. Het congres, ...
Meer »
Petitiecampagne 'Red Ahok!'

Petitiecampagne 'Red Ahok!'

22-05-2017 | Nieuws
Op het partijcongres van de ChristenUnie op 20 mei 2017 hebben mensenrechtenorganisatie Jubilee Campaign Nederland&...
Meer »
Den Haag onthult Munirpad

Den Haag onthult Munirpad

06-04-2015 | Nieuws
Op 14 april 2015 vindt de officiële onthulling plaats van het Munirpad in de mensenrechtenbuurt in Den Haag. Het pa...
Meer »
Geen Oscar voor 'The Act of Killing'

Geen Oscar voor 'The Act of Killing'

03-03-2014 | Discussie over mensenrechten en straffeloosheid
Het is bij een nominatie gebleven. De spraakmakende film 'The Act of Killing' is er niet in geslaagd een Oscar i...
Meer »
Singapore boos op Indonesië

Singapore boos op Indonesië

07-02-2014 | Marineschip vernoemd naar aanslagplegers
Singapore is woedend op buurland Indonesië. Dit heeft te maken met het feit dat Indonesië een nieuw marineschi...
Meer »
Indonesië in 2014

Indonesië in 2014

31-12-2013 | Belangrijke gebeurtenissen
2014 is een belangrijk jaar voor Indonesië. Het land met het op drie na grootste aantal kiezers ter wereld kiest ee...
Meer »
Omstreden ex-generaal in Den Haag

Omstreden ex-generaal in Den Haag

31-10-2013 | Prabowo Subianto ontmoet Indonesische gemeenschap
Politicus Prabowo Subianto, 1 van de favorieten bij de Indonesische verkiezingen van 2014, bezocht woensdag (30/10) Nede...
Meer »
Bali zonder Bintang-bier

Bali zonder Bintang-bier

28-10-2013 | Totaalverbod op alcohol
Een wetsvoorstel dat eerder dit jaar in het Indonesische parlement werd geïntroduceerd, wordt mogelijk goedgekeurd ...
Meer »
Hennis zegt 'sorry' tegen Indonesië

Hennis zegt 'sorry' tegen Indonesië

09-10-2013 | Bezoek Hennis-Plasschaert aan Indonesië
Minister Jeanine Hennis-Plasschaert (Defensie, VVD) heeft op een persconferentie excuses aangeboden aan haar Indonesisch...
Meer »
West-Papua beter af onder SBY

West-Papua beter af onder SBY

07-10-2013 | Premier Tony Abbott looft Indonesische president
Premier Tony Abbott van Australië steunt de Indonesische soevereiniteit over West-Papua. Dat zei hij nadat 3 Papua-...
Meer »
Indonesië 'lumayan' gelukkig

Indonesië 'lumayan' gelukkig

09-09-2013 | Lijst van gelukkige landen volgens VN
'Wat vond je van de nieuwe film?' - Lumayan. 'Wat vond je van het feest?' - Lumayan. 'Wat vond je va...
Meer »
Dewi Reijs op Reis naar Indonesië

Dewi Reijs op Reis naar Indonesië

07-05-2014 | Perjalanan, 18 mei 2014, MC Theater Amsterdam
De korte film Perjalanan, wat 'de Reis' betekent, gaat 18 mei 2014 in première in het MC Theater in Amste...
Meer »
Indonesië in de jaren '70

Indonesië in de jaren '70

23-12-2013 | Film Wet Earth and Warm People
Beelden over het Indonesië van nu zijn volop te vinden op het internet: het bruisende Jakarta, de groene rijstvelde...
Meer »
Indonesische films op IDFA 2013

Indonesische films op IDFA 2013

18-11-2013 | 20 november t/m 1 december 2013
Van 20 november t/m 1 december 2013 vindt alweer de 26e editie van IDFA plaats. Dit Internationaal Documentaire Filmfest...
Meer »
Première The Act of Killing

Première The Act of Killing

15-05-2013 | Vanaf 23 mei te zien in in de Nederlandse filmtheaters
'The Act of Killing', is een film over Indonesië die verschillende prijzen in de wacht heeft gesleept. De f...
Meer »
Mickey Rourke maakt amok op Java

Mickey Rourke maakt amok op Java

11-04-2013 | 'Java Heat' 18 april in Indonesische bioscopen
Mickey Rourke en Kellan Lutz richten grote schade aan op Java in de eerste internationale trailer voor de actiefilm '...
Meer »
Aziatische films in opkomst

Aziatische films in opkomst

04-04-2013 | Interview met Bianca Kuijper, coördinator CinemAsia
De 6de editie van CinemAsia duurt van 4 t/m 7 april 2013. Aziatische films krijgen steeds meer belangstelling. Indonesi&...
Meer »
Mark Rutte: 'Ik benijd Indonesië'

Mark Rutte: 'Ik benijd Indonesië'

22-08-2013 | Rutte bewondert economisch succes Indonesië
'Ik benijd Indonesië', dat zei Minister-President Mark Rutte woensdag (21/08) op een receptie ter gelegenhe...
Meer »
Wat Joran kan, kan ik ook!

Wat Joran kan, kan ik ook!

28-06-2013 | Gemoederen lopen op tijdens live-uitzending
Het is alweer meer dan 5 jaar geleden dat Joran van der Sloot, na afloop van de talkshow Pauw & Witteman, een glas r...
Meer »
Lichtpuntje weduwen Zuid-Sulawesi

Lichtpuntje weduwen Zuid-Sulawesi

24-04-2013 | Timmermans wil nieuwe onderhandelingen
Update: Minister Timmermans heeft vandaag, 26 april, de kwestie Zuid-Celebes in de ministerraad besproken. De ministerra...
Meer »
Munir-museum in Malang

Munir-museum in Malang

09-12-2013 | Omah Munir, museum ter ere van Munir Said Thalib
In Malang is zondag 8 december een museum geopend - Omah Munir - ter ere van wijlen Munir Said Thalib. De vooraanstaande...
Meer »
Indonesië bouwt 'Guantanamo Bay'

Indonesië bouwt 'Guantanamo Bay'

06-09-2013 | Detentiecentrum voor terroristen in Sentul, Bogor
Indonesië krijgt een speciaal detentiecentrum voor terroristen. Het centrum komt te liggen in Sentul, Bogor (West-J...
Meer »