IndonesieNU

Leiden herdenkt verzet door Indonesische studenten

Leiden herdenkt verzet doorIndonesische studenten

06-05-2016 | Artikel
De Dodenherdenking in Leiden op 4 mei 2016 stond in het teken van het verzet dat gedurende de Tweede Wereldoorlog geleid werd door Indonesische studenten. Journalist en auteur Joss Wibisono woonde de herdenking in de Pieterskerk bij en schreef het volgende artikel. 
Zowel de burgemeester van Leiden als zanger/schrijver Ernst Jansz, beiden sprekers tijdens de herdenking in de Pieterskerk, benadrukten de belangrijke rol die Indonesische studenten speelden in het verzet. Het Indonesische verzet in Nederland was zeer goed georganiseerd, aldus Ernst Jansz in zijn toespraak. Dat is niet verwonderlijk omdat de studenten, voordat zij deelnamen aan het verzet, zich hadden georganiseerd in de zogeheten "Perhimpoenan Indonesia", een vereniging die streed voor de Indonesische onafhankelijkheid. 

Perhimpoenan Indonesia had afdelingen in de belangrijkste universiteits- en hogeschoolsteden Amsterdam, Utrecht, Delft, Rotterdam, Wageningen en Leiden. De afdeling in Leiden kan de belangrijkste worden genoemd, omdat de Leidse universiteit een faculteit Indologie had, waar veel Indonesische studenten een studie volgden. 


     Strijd tijdelijk gestaakt 


Indonesische studenten sloten zich aan bij het Nederlandse verzet omdat zij meenden dat onder het nationaal-socialisme bevrijding van de gekoloniseerde volken onmogelijk was, aldus Jansz in zijn toespraak. Volgens historici hadden Indonesische studenten tijdens de Duitse bezetting hun strijd voor een onafhankelijk Indonesië tijdelijk gestaakt. Zij sloten zich aan bij het Nederlandse verzet.

Later, na de bevrijding van Nederland, zetten zij hun strijd voor een onafhankelijk Indonesië voort. Maar niet alle Indonesische studenten konden aan deze strijd deelnemen. Enkelen van hen stierven tijdens het verzet. Sommigen kwamen om in een van de concentratiekampen. Anderen werden door de Duitsers doodgeschoten. 

In zijn welkomstwoord sprak burgemeester Henri Lenferink van de gemeente Leiden over de verdiensten van de Indonesische student Irawan Soejono, die sociologie studeerde aan de Universiteit Leiden. Op 13 januari 1945 werd hij op de Boommarkt in Leiden door de Wehrmacht doodgeschoten. 

Op die noodlottige dag werd Irawan tijdens een razzia betrapt op het vervoeren van een stencilmachine die gebruikt werd voor het drukken van het ondergrondse weekblad "De Bevrijding" dat werd uitgegeven door Perhimpoenan Indonesia. Soejono probeerde op zijn fiets te vluchten, maar werd door de nazi's in het hoofd geschoten. Hij was op slag dood. 


     Brigade Irawan Soejono


Na zijn dood werd de Leidse verzetsgroep van Indonesische studenten vernoemd naar Irawan Soejono en kreeg de naam "Brigade Irawan Soejono". Zijn opoffering werd ook erkend door verschillende groepen in Nederland. Professor Rudolph Cleveringa die in november 1941 het sein gaf tot heftig protest tegen het ontslag van Joodse collega’s sprak de volgende woorden: "Waar er sprake was hier in Nederland van verzet, behoefden wij niet te vragen: Waar zijn de Indonesiërs. Zij waren er en stonden op hun post. Zij hebben hun offers gebracht. Zij waren in de concentratiekampen, zij waren in de gevangenissen, zij waren overal…."

Toch weten maar weinig mensen af van de belangrijke rol die Indonesische studenten hebben gespeeld tijdens het verzet in de Tweede Wereldoorlog. Volgens Ernst Jansz komt dat omdat zij na de bevrijding hun strijd voor een onafhankelijk Indonesië voortzetten:  

"Dit wordt hen door het nieuwe Nederlandse gezag niet in dank afgenomen. Menende dat de kolonie nog behouden kan blijven begint zij zich te bedienen van de methoden van de voormalige Duitse bezetter: men wordt, zoals mijn vader, op de zwarte lijst geplaatst of het land uitgejaagd. Sommigen moeten onderduiken. Dat is de dank aan hen, die bereid waren hun hoogste goed, hun leven, te geven voor de bevrijding van Nederland."

Irawan Soejono

Met de keuze voor het Indonesische verzet als thema voor de Dodenherdenking van 2016, heeft Leiden een nieuwe stap gezet. Dat er voor dit thema gekozen is, verklaart misschien ook waarom de Indonesische ambassadeur in Nederland, I Gusti Agung Wesaka Puja, aanwezig was bij de herdenking in Leiden en een krans legde. 

Amsterdam is Leiden echter voorgegaan in het erkennen van de rol van Indonesische studenten in het verzet. In 1990 is een straat in Amsterdan Osdorp vernoemd naar de Indonesische verzetsheld Irawan Soejono: Irawan Soejonostraat. Misschien dat we ons nu de vraag kunnen stellen wanneer ook de Nederlandse overheid de rol van Indonesiërs tijdens het verzet eindelijk eens gaat erkennen. 

Foto's: Joss Wibisono

Gerelateerde artikelen

Rutte bezoekt Indonesië

Rutte bezoekt Indonesië

07-10-2019 | Nieuws
Minister-president Mark Rutte is maandag 7 oktober 2019 aangekomen in Jakarta. Rutte bespreekt daar met de Indonesische ...
Meer »
Obama bezoekt Jakarta

Obama bezoekt Jakarta

16-06-2017 | Nieuws
Voormalig president van de VS Barack Obama opent begin juli 2017 het Congres van de Indonesische Diaspora. Het congres, ...
Meer »
Petitiecampagne 'Red Ahok!'

Petitiecampagne 'Red Ahok!'

22-05-2017 | Nieuws
Op het partijcongres van de ChristenUnie op 20 mei 2017 hebben mensenrechtenorganisatie Jubilee Campaign Nederland&...
Meer »
Indonesië in 2014

Indonesië in 2014

31-12-2013 | Belangrijke gebeurtenissen
2014 is een belangrijk jaar voor Indonesië. Het land met het op drie na grootste aantal kiezers ter wereld kiest ee...
Meer »
Den Haag onthult Munirpad

Den Haag onthult Munirpad

06-04-2015 | Nieuws
Op 14 april 2015 vindt de officiële onthulling plaats van het Munirpad in de mensenrechtenbuurt in Den Haag. Het pa...
Meer »
Geen Oscar voor 'The Act of Killing'

Geen Oscar voor 'The Act of Killing'

03-03-2014 | Discussie over mensenrechten en straffeloosheid
Het is bij een nominatie gebleven. De spraakmakende film 'The Act of Killing' is er niet in geslaagd een Oscar i...
Meer »
Singapore boos op Indonesië

Singapore boos op Indonesië

07-02-2014 | Marineschip vernoemd naar aanslagplegers
Singapore is woedend op buurland Indonesië. Dit heeft te maken met het feit dat Indonesië een nieuw marineschi...
Meer »
Omstreden ex-generaal in Den Haag

Omstreden ex-generaal in Den Haag

31-10-2013 | Prabowo Subianto ontmoet Indonesische gemeenschap
Politicus Prabowo Subianto, 1 van de favorieten bij de Indonesische verkiezingen van 2014, bezocht woensdag (30/10) Nede...
Meer »
Bali zonder Bintang-bier

Bali zonder Bintang-bier

28-10-2013 | Totaalverbod op alcohol
Een wetsvoorstel dat eerder dit jaar in het Indonesische parlement werd geïntroduceerd, wordt mogelijk goedgekeurd ...
Meer »
Hennis zegt 'sorry' tegen Indonesië

Hennis zegt 'sorry' tegen Indonesië

09-10-2013 | Bezoek Hennis-Plasschaert aan Indonesië
Minister Jeanine Hennis-Plasschaert (Defensie, VVD) heeft op een persconferentie excuses aangeboden aan haar Indonesisch...
Meer »
West-Papua beter af onder SBY

West-Papua beter af onder SBY

07-10-2013 | Premier Tony Abbott looft Indonesische president
Premier Tony Abbott van Australië steunt de Indonesische soevereiniteit over West-Papua. Dat zei hij nadat 3 Papua-...
Meer »
Mark Rutte: 'Ik benijd Indonesië'

Mark Rutte: 'Ik benijd Indonesië'

22-08-2013 | Rutte bewondert economisch succes Indonesië
'Ik benijd Indonesië', dat zei Minister-President Mark Rutte woensdag (21/08) op een receptie ter gelegenhe...
Meer »
Wat Joran kan, kan ik ook!

Wat Joran kan, kan ik ook!

28-06-2013 | Gemoederen lopen op tijdens live-uitzending
Het is alweer meer dan 5 jaar geleden dat Joran van der Sloot, na afloop van de talkshow Pauw & Witteman, een glas r...
Meer »
Première The Act of Killing

Première The Act of Killing

15-05-2013 | Vanaf 23 mei te zien in in de Nederlandse filmtheaters
'The Act of Killing', is een film over Indonesië die verschillende prijzen in de wacht heeft gesleept. De f...
Meer »
Lichtpuntje weduwen Zuid-Sulawesi

Lichtpuntje weduwen Zuid-Sulawesi

24-04-2013 | Timmermans wil nieuwe onderhandelingen
Update: Minister Timmermans heeft vandaag, 26 april, de kwestie Zuid-Celebes in de ministerraad besproken. De ministerra...
Meer »